Panduan

SOCSO dan EIS: baris kecil pada slip gaji yang melindungi hari-hari paling buruk anda

Dua baris pada slip gaji rakyat Malaysia jarang mendapat perhatian kerana jumlahnya kecil: SOCSO dan EIS. Jumlahnya menelan kos sekitar RM35 sebulan bagi kebanyakan pekerja. Sebagai ganti, ia menanggung kemalangan di tempat kerja, kecacatan kekal, dan kehilangan pekerjaan. Ini merupakan insurans paling murah yang mungkin dibeli oleh kebanyakan rakyat Malaysia, tetapi ramai orang tidak pernah memeriksanya.

SOCSO: insurans untuk kecederaan kerja

SOCSO — Pertubuhan Keselamatan Sosial, dikenali sebagai PERKESO — ialah skim kecederaan tempat kerja berkanun di Malaysia. Jika anda cedera semasa bekerja, menghidap penyakit akibat pekerjaan, atau cedera dalam perjalanan antara rumah dan tempat kerja, SOCSO menyediakan perlindungan perubatan, faedah ketidakupayaan sementara semasa anda tidak dapat bekerja, faedah ketidakupayaan kekal jika kecederaan itu menyebabkan kerosakan berpanjangan, dan faedah waris (pencen untuk tanggungan) dalam kes paling buruk.

Caruman dikongsi bersama. Bagi pekerja yang dilindungi di bawah usia 60, pekerja membayar 0.5% daripada gaji terliput dan majikan membayar 1.75%. Dengan gaji RM5,000, jumlahnya RM25 daripada anda dan RM87.50 daripada majikan anda. Yang penting, liputan dan caruman berdasarkan siling gaji RM6,000 sebulan — walaupun anda berpendapatan RM20,000, anda masih mencarum dan faedah anda dikira berdasarkan RM6,000. Di atas siling itu, tiada apa yang berubah.

EIS: insurans untuk kehilangan pekerjaan

EIS — Sistem Insurans Pekerjaan — ialah skim yang lebih baharu, diperkenalkan pada tahun 2018 dan diuruskan oleh PERKESO. Ia merupakan versi Malaysia bagi insurans pengangguran. Jika anda kehilangan pekerjaan bukan kerana salah anda sendiri — pemberhentian kerja, penutupan syarikat, atau pemecatan secara tersirat — EIS menyediakan faedah bulanan untuk tempoh terhad, serta bantuan mencari kerja, elaun latihan, dan perkhidmatan padanan pekerjaan melalui portal pekerjaan.

EIS memang direka supaya murah: 0.2% daripada gaji terliput daripada pekerja dan 0.2% daripada majikan, berdasarkan siling RM6,000 yang sama. Dengan gaji RM5,000, jumlahnya RM10 daripada anda dan RM10 daripada majikan anda. Untuk membuat tuntutan, anda mesti mendaftar sebagai pencari kerja dengan PERKESO dalam tempoh yang ditetapkan selepas kehilangan pekerjaan, dan memenuhi syarat kelayakan berdasarkan sejarah caruman. Ramai yang tidak pernah tahu mereka dilindungi untuk perkara ini — kerana tiada siapa menjelaskan baris RM10 pada slip gaji — sehingga kadang-kadang terlepas wang yang sepatutnya mereka terima selepas diberhentikan.

Umur 60 mengubah keadaan sekali lagi

Sebaik pekerja mencapai usia 60, caruman bahagian pekerja untuk SOCSO menjadi sifar, manakala majikan terus membayar 1.25% daripada gaji terliput. Caruman pekerja untuk EIS juga berhenti pada usia 60. Logik berkanunnya ialah reka bentuk skim ini tertumpu pada tempoh pengumpulan dalam usia bekerja. Jika anda menggajikan atau dipekerjakan melebihi usia 60, semak peraturan semasa PERKESO, kerana kategori liputan untuk pekerja melebihi 60 tahun telah diperluaskan dalam beberapa tahun kebelakangan ini.

Mengapa jumlah kecil ini masih penting untuk belanjawan

SOCSO dan EIS cukup kecil sehingga kebanyakan orang mengabaikannya, dan itulah sebabnya ia berbaloi difahami sekali, kemudian lupakan kosnya. RM35 sebulan tidak akan mengubah belanjawan anda. Yang penting ialah mengetahui apa yang dilindungi. Kemalangan di tempat kerja tanpa liputan SOCSO ialah bencana kewangan; dengan liputan itu, bil perubatan dan penggantian pendapatan diuruskan. Pemberhentian kerja tanpa EIS menimbulkan panik; dengan EIS, anda mendapat jambatan. Dua baris ini ialah bahagian paling murah pada slip gaji anda dan satu-satunya bahagian yang membayar apabila hidup menjadi sukar.

Satu nota praktikal bagi sesiapa yang mengendalikan gaji sendiri atau menyemak angka sendiri: SOCSO dan EIS secara rasmi dikira daripada jadual caruman mengikut jalur gaji, bukan peratusan tetap. Angka peratusan (0.5% / 1.75% / 0.2%) adalah penghampiran yang hampir sama dengan jadual merentasi kebanyakan julat, tetapi boleh berbeza beberapa sen hingga beberapa ringgit pada titik gaji tertentu. Untuk angka tepat, jadual caruman PERKESO di perkeso.gov.my ialah rujukan rasmi. Dan ingat: caruman pekerja untuk SOCSO dan EIS boleh ditolak daripada cukai sehingga RM350 setiap tahun secara gabungan, sebab itulah ia muncul dalam senarai pelepasan bagi setiap anggaran cukai yang baik.

Panduan ini adalah maklumat umum, bukan nasihat undang-undang atau kewangan. Peraturan, siling dan terma faedah SOCSO dan EIS boleh berubah. Sahkan angka semasa dengan PERKESO (perkeso.gov.my).